هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

12

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

كلمات بهره برده است ، خاصه در كلمات « اتراق » و « تلاطم » . 5 . حذف « هاء » در كلمات جمع . در عصر قاجار واژه‌هايى كه به حرف « هاء » ختم مىشد ، در هنگام جمع بستن با « هاء » با حذف « ه » روبرو مىشدند . مثلا « خانه » به صورت « خانها » جمع بسته مىشد . در هنگام تصحيح ، شكل امروزى واژه‌ها را برگزيديم ، مانند « قهوه‌خانه‌ها » ، « كتابخانه‌ها » و « مهمانخانه‌ها » . 6 . برخاستن . در قريب به اتفاق آثار عهد قاجار ، اين اشتباه به چشم مىخورد ، كه فعل « برخاستن » را به صورت « برخواستن » نوشته‌اند . تمام اين افعال به شكل امروزى آن تغيير يافته است . 7 . تركيب « ب » با « افعال » . در اين دوره گاه به چشم مىخورد كه « ب » ( جزء پيشين فعل ) پيوسته به فعل نوشته نمىشود ، مانند « به‌بينم » به جاى « ببينم » . اين افعال نيز با رسم الخط امروزى نوشته شده‌اند . 8 . اسم‌هاى خاص « با منشأ غير ايرانى » ، كه بدون « الف » آمده است ، مانند « هارون » يا « اسماعيل » يا « اسماعيليه » يا « اسحاق » ؛ « هرون » ، « اسمعيل » ، « اسمعيليه » و « اسحق » نوشته شده ، به همان سبك و سياق امروزى تغيير يافته است . 9 . موارد خاص و استثنائى در « پانويس » آمده است ، مانند « خداحافظ » به جاى « خداحافظى » ؛ يا « ماهء » به جاى « مائه » ( قرن ، سده ) ، يا واژه‌هاى بدون نقطه يا با نقطهء اضافى ( شيوهء مصطلح خوشنويسان ) . چون از نظر زبان‌شناسى ، نگارش « صد » به صورت « سد » و « سندلى » به شكل « صندلى » هم صحيح است ، در پانويس ( پاورقى / زيرنوشت / پانوشت ) به شكل ديگر آن اشاره شده است . چون در اين نوع « سفرنامه‌ها » ، نوعى « يوميه‌نويسى » ( وقايع روزبه‌روز ) اساس قرار گرفته است ، اشاره به تاريخ ( Date ) هر روز ، از اهميت خاصى برخوردار است . وظيفهء مصحح متون تاريخى ، رعايت دقيق اين نكته است ، كه اين موارد را - حتى اگر نويسنده سهوى يا عمدى ذكر نكند - به صورت نوشته در ميان قلاب يا كروشه بياورد . اهميت اين مطلب كه سياح يا جهانگرد در چه روزى و چه مكانى ، شاهد چه رويداد يا اثرى بوده است ، بر تاريخنگاران و علاقه‌مندان به اين رشته پوشيده نيست . 11 . تغيير « ة » عربى به « ت » . در واژگانى كه به « ة » عربى منتهى مىگرديد ، شكل پارسى آن مورد استفاده قرار گرفته است :